Entry for December 15, 2006

Côn Sơn ca

Nguyễn Trãi

Côn Sơn hữu tuyền,
Kỳ thanh linh linh nhiên.
Ngô dĩ vi cầm huyền,
Côn Sơn hữu thạch.
Vũ tẩy đài phô bích,
Ngô dĩ vi đạm tịch.
Nam trung hữu tùng,
Vạn cái thúy đồng đồng.
Ngô ư thị hồ yên tức kỳ trung.
Lâm trung hữu trúc,
Thiên mẫu ân hàn lục,
Ngô ư thị hồ ngấn khiếu kỳ trắc.
Vấn quân hà bất quy khứ lai,
Bán sinh trần thổ trường giao cốc,
Vạn chung, cửu đỉnh hà tất nhiên,
ẩm thủy, phạn sơ tùy phân túc.
Quân bất kiến Ðổng Trác hoàng kim doanh nhất ổ,
Nguyên Tái hồ tiêu bát bách hộc,
Hựu bất kiến Bá Di dữ Thúc Tề.
Thú Dương ngã tử bất thực túc.
Hiền ngu lưỡng giả bất tương mâu,
Diệc các, tự cầu kỳ sở dục.
Nhân sinh bách tuế nội,
Tất cánh đồng thảo mộc,
Bi hoan ưu lạc diệc vãng lai,
Nhất vinh nhất tạ hoàn tương tục.
Khâu sơn hoa ốc diệc ngẫu nhiên,
Tử hậu thùy vinh, cánh thùy nhục?
Nhân gian nhược hữu Sào, Do đồ,
Khuyến cừ thính ngã sơn trung khúc.

Dịch thơ:

1) Dịch theo nguyên điệu “đoản trường cú”

Bài Ca Côn Sơn (1)

Côn Sơn có suối,
Tiếng nước chảy rì rầm.
Ta coi như đàn cầm.
Côn Sơn có đá,
Mưa dội rêu phô xám,
Ta coi như chiếu thảm.
Trên đèo có thông,
Muôn dặm biếc mông lung,
Ta thảnh thơi nằm nghỉ bên trong.
Giữa rừng có trúc,
Nghìn mẫu xanh chen chúc,
Ta đủng đỉnh ca ngâm dưới gốc.
Hỡi ai, sao chẳng sớm quay về?
Nửa đời vùi mãi trong lầm đục,
Muôn chung, chín vạc để làm gì (2).
Nước lã, cơm rau hằng tri túc.
Kìa chẳng thấy Ðổng Trác bạc vàng đầy một ổ ,(3)
Nguyên Tài hồ tiêu tám trăm hộc .(4)
Lại chẳng thấy Bá Di, cùng Thúc Tề,
Thú Dương chết đói, không ăn thóc (5).
Hiền ngu tuy có khác nhau xa,
Ðều chạy theo sau lòng sở dục (6).
Người sống nội trăm năm,
Tất cùng cây cỏ mục.
Vui buồn, sướng khổ đổi thay nhau,
Một héo, một tươi thường tiếp tục.
Ðồi rậm lầu hoa cũng ngẫu nhiên,
Chết rồi hỏi ai vinh, ai nhục?
Thế gian nếu còn bọn Sào, Do (7),
Khuyên hãy nghe ta hát một khúc.

————————–

1. Bài ca này Nguyễn Trãi làm khi về nghỉ ở Côn Sơn, cạnh chùa Hun, nhân dịp sưu tập, sắp xếp tập thơ Băng hồ Ngọc hác tập của Trần Nguyên Ðán, ông ngoại mình.
2. Chung, vạc (đỉnh: chung ở đây là hộc lớn (gồm 6 hộc nhỏ 44 đấu), và vạc để nấu ăn, chỉ nhà giàu sang.
3. Ðổng Trác: một nhân vật đời Hán và đời Tam Quốc, rất giàu.
4. Nguyên Tái: một nhân vật đời Ðường, cũng rất giàu, chứa hồ tiêu để buôn.
5. Bá Di, Thúc Tề: bề tôi cũ nhà Ân Thương, đã từng đón đường vua Chu Vũ Vương để can ngăn, về sau nhất định không theo nhà Chu, vào ẩn ở núi Thú Dương ăn rau củ, rồi chết đói.
6. Sở dục: lòng tham muốn.
7. Sào Phủ, Hứa Do: Sào Phủ là ẩn sĩ, bạn của Hứa Do. Vua Nghiêu muốn nhường ngôi cho Hứa Do, Hứa Do không nhận, sau mới truyền cho Thuấn.

2) Dịch theo thể lục bát:

Côn Sơn có suối nước trong,
Ta nghe suối chảy như cung đàn cầm.
Côn Sơn có đá tần vần,
Mưa tuôn, đá sạch ta nằm ta chơi.
Côn Sơn thông tốt ngất trời.
Ngả nghiêng dưới bóng ra thời tự do.
Côn Sơn trúc mọc đầy gò,
Lá xanh bóng rợp tha hồ tiêu dao.
Sao không về phắt đi nào,
Ðời người vướng vất xiết bao cái lầm!
Cơm rau nước lã an thân,
Muôn chung, chín vạc có cần quyền chi.
Sao không xem:
Gian tà những kẻ xưa kia,
Trước thì họ Ðổng, sau thì họ Nguyên.
Ðổng: Thì mấy vực kim tiền,
Nguyên: hồ tiêu chứa mấy nghìn muôn cân.
Lại chẳng xem:
Di, Tề hai đấng thánh nhân,
Thú Dương ẩn náu, nhịn ăn đến già.
Nào ai khôn dại ru mà,
Chẳng qua chỉ tự lòng ra sở cầu.
Trăm năm trong cuộc bể dâu,
Người cùng cây cỏ, khác nhau chút nào.
Khóc cười mừng sợ xôn xao,
Ðang tươi bỗng héo biết bao nhiêu lần!
Nhục vinh thân cũng là thân,
Lầu hoa đồi rậm trăm năm còn gì!
Sào, Do hai bạn tương tri,
Hãy xem tớ đọc cho nghe bài này!

——-

Ghi chú: Ở nơi nhà cao cửa rộng hay sống nơi gò đống cũng chỉ là một sự tình cờ!!!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: